تبلیغات
سوالات دینی - صبر و استقامت
سوالات دینی
تقویت هر چه بیشتر جوانان برای رهایی از چنگال گرگهای انسان نمای عقیده و فرهنگ ویقین. این است شعار ما
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


شاید مانند کودکی باشیم که در کنار دریا با سنگ ریزه ها و صدفهای زیبا بازی می کند اما غافل ار آنیم که دریایی بس بزرگ و اقیانوسی بی کران در مقابل دیدگانمان وجود دارد که در اعماق آن اسرار عظیم و شگفت انگیز نهفته است . باسلام خدمت تمامی دوستان گرامی. از حسن انتخابتون ممنونم. لطفا اگر سوالی دارید در قسمت نظرات بنوسد تا به آن پاسخ داده شود . نظر یادتون نره با سپاس از همگی شما.

مدیر وبلاگ :مسعود احمدی
نویسندگان
نظرسنجی
درصد رضایت شما از این وبلاگ تا چه حدی است؟






در اسلام، یکی از کلیدهای اصلی ایمان، «صبر» معرّفی شده است؛ ولی دامنة معنایی این واژه در عرف عام، به قدری محدود شده که تنها در معانی «مکث، تحمّل سختی‌ها و قانع شدن در برابر وضع موجود» ظهور یافته است. بررسی معنای صبر در دستگاه خاصّ قرآنی، مورد تأکید است، در خصوص بافت قرآن کریم، باید گفت که این واژه با حفظ معنای لغوی و اصطلاحی با بسیاری از مفاهیم اخلاقی و دینی ارتباط معنایی پیدا می‌کند؛ براین‌‌اساس، تبیین ارتباط صبر با مفاهیم جدید نظیر ایمان، تقوا، اسلام، یقین، برّ و ... از دیگر مباحثی است که در مطالبی دیگر قرار می‌گیرد.
    یکی از معانی که به نظر می رسد به کلمه بردباری نزدیک باشد، کلمه صبر و صابر است کلمه صبر با مشتقاتش، 103 بار در 45 سوره قرآن کریم، آمده است. جالب این است که در قرآن کریم، کلمه صبر و صابر به عنوان صفت الهی به کار نرفته است. حضرت حق در موارد گوناگونی از صبر و صابران در قرآن کریم سخن به میان آورده و آن را ستوده است، ولی در هیچ کدام، خود را به عنوان صابر و یا صبور و یا صبار نستوده است.
صبر یعنی چه؟ «صبر» را مقابل «جزع» معنا کرده اند.جزع به معنای بی تابی است. کتاب لسان العرب، صبور را از اسمای الهی می داند و چنین معنا می کند:
صبور کسی است که در انتقام گرفتن از نافرمانان عجله نمی ورزد. کلمه صبور از صیغه های مبالغه (یعنی بسیار صبرکننده) به شمار می رود. و معنای آن به معنای حلیم نزدیک است. فرق بین صبور و حلیم آن است که انسان گناهکار در سایه صفت صبر الهی ایمن از مجازات نیست، ولی در سایه صفت حلم در امان و سلامتی است.
کتاب لسان العرب ذیل ماده «صبر» از جوهری نقل می کند:
الصبر حبس النفس عند الجزع. نگه داشتن نفس هنگام جزع (بی تابی) را صبر گویند. بنابراین، در معنای صبر، نوعی حبس و نگه داشتن نفس وجود دارد. روزه را هم «صبر» نامیده اند؛ زیرا درآن، نفس از خوردن و آشامیدن و نکاح حبس می شود.

کلمه صبار به عنوان یکی از اسمای حضرت حق در ضمن دعا آمده است:
اللهم انی اسألک یا ستار یا غفار یا قهار یا جبار یا صبار یا بار یا مختار یا فتاح.

ابتدا اسمای الهی را برشمرده و هر کدام را معنا کرده است. سپس براساس حروف الفبا، دعاهایی را ذکر می کند که در آنها، اسم های الهی با توجه به همان حرف بیان شده است.
ما هم صبور را نزدیک حلیم می دانیم و فرق این دو را در این می بنیم که عاصیان و نافرمانان در سایه صفت صبور از عقوبت ایمن نیستند، ولی در سایه صفت «حلم» از عقوبت الهی در امان و سلامت هستند

مفهوم صبر
از نظر لغوی بر سختی ها تاب آورد و شکیبایی کرد، خود را از آن چیز بازداشت. در توضیح معنای اصطلاحی صبر می توان گفت: «حفظ کردن از آنچه عقل و شرع اقتضا می کند، صبر نامیده می شود. در قرآن بیش از هفتاد جای صبر یاد شده. در سوره عصر چهار واژه، واژه کلیدی است؛ ایمان، عمل صالح، حق و صبر. روشن است که صبر موضوع مهمی است که در کنار حق، ایمان و عمل صالح ذکر می شود. کسی که در برابر مصیبت خیلی جزع و فزع نمی کند، اهل صبر است و این یکی از مصادیق درست صبر است؛ ولی کاربرد صبر خیلی وسیع تر از این و معنای آن پربارتر و غنی تر از این است. صبر به معنی انظلام و ظلم پذیری نیست. یکی از برجسته ترین فضایل انسانی است. خداوند در آیاتی بسیار، اهل صبر را می ستاید و از مقام صابران سخن می گوید. بی گمان داستان های بسیاری درباره صابران نوشته و گفته شده و در این میان صبر یعقوب(ع) و ایوب (ع) به عنوان ضرب المثل بارها از سوی ما و دیگران به کار رفته است.

صبر جمیل
در چهار آیه قرآن بر صبر جمیل تاکید شده است. «فاصبر صبرا جمیلا» پس صبر نیکو پیشه کن.(معارج، آیه5) «واصبر علی مایقولون واهجرهم هجرا جمیلا» و بر آنچه می گویند شکیبایی کن و از آنان به نیکویی دوری کن. (مزمل-10) بعضی از مفسران«صبر جمیل» را این گونه تفسیر کرده اند: «والصبر الجمیل هوالصبر المطمئن»صبر جمیل و زیبا عبارت است از صبری آرام که دشمنی و اضطراب و شک در صدق وعده در آن نباشد، صبری که امید به عاقبت آن داشته و راضی به مقدرات الهی باشد... کاربرد واژه صبر بعد از کلمه «تقوا» یکی از عام ترین کاربردهای مفاهیم اخلاقی در قرآن است.

همه بزرگواران در زندگی کوتاه و بلند خویش، برای انجام ماموریت الهی همانند پیامبر گرامی(ص) ناچار شدند که انواع سختی ها، اذیت و آزارها را تحمل کنند و بگویند: هیچ پیامبری چون ما اذیت و آزار نشده است. چنان که خلفای راشدین نزدیک به سه دهه از عمرشان را تنها برای حفظ امت پیامبر(ص) با آنهمه اذیت و آزارها تحمل کردند.

انواع صبر
 الصبر ثلاثه، الصبر علی المصیبه والصبر علی الطاعه و الصبر علی المعصیه، صبر بر سه گونه است: صبر بر مصیبت، صبر بر طاعت و صبر در برابر معصیت
صبر بر مصیبآن است که خداوند برای امتحان و پرورش مؤمن، وی را گاهی به کمبودهایی در زندگی چون فقر، بیماری، فقدان دوستان و آشنایان و خویشان و مانند این امور دچار می کند تا افزون بر آزمون، او را در شرایطی قرار دهد تا استعدادها و توانمندی های سرشته در ذات خویش را به فعلیت رساند و رنگ خدایی گیرد و در مسیر متاله شدن گام بردارد.دراین شرایط است که نقش توسل و توکل، خود را در زندگی به خوبی نشان می دهد و انسان های مؤمن با بهره گیری و یاری حق می کوشند تا مشکلات خویش را حل نمایند و بر پایه آموزه های وحیانی عمل کنند. یعنی وقتی برای انسان سختی ها و گرفتاری ها پیش می آید بی تابی نکند و خویشتن دار باشد.

صبر بر طاعتآن است که انسان در برابر وسوسه های شیطانی مقاومت کند و اجازه ندهد تا وسوسه های ابلیس او را از انجام کارهای عبادی و نیک و صالح بازدارد. چنان که می بایست برای انجام عبادت و کارهای نیک در برابر هرگونه فشار بیرونی و درونی خود را حفظ کند و اجازه ندهد تا دلبستگی به دنیا و زن و فرزند و یا سختی انجام کار نیک، وی را از انجام آن بازدارد. صبر بر طاعت به ویژه در مسائل جهادی و انفاق مال بیشتر خودنمایی می کند، زیرا انسان کمتر حاضر است تا از مال و جان خویش بگذرد. بنابراین با صبر در اطاعت خداوندی انسان می تواند گام های بلندی را در خودسازی و تزکیه نفس از طریق انجام های فرمان های الهی و پیامبر بردارد. صبر در مقام انجام وظیفه است. صبر در این مقام این است که انسان تلاش کند تا وظیفه اش را خوب انجام دهد.

صبر در برابر معصیت به معنای آن است که انسان در برابر وسوسه های انجام کارهای زشت و گناهان، خود را حفظ کند و اجازه ندهد تا گناهان لذت آور و مورد کشش نفس، وی را به سوی انجام آن بکشاند. بنابراین مبارزه با خواسته های نفسانی و هواهای آن و مخالفت با وسوسه های گناه نیازمند صبر و شکیبایی است که به آن صبر معصیت اطلاق می شود. انسان باید در برابر این اشتیاق نفس به گناه، صبر و پایداری کند و از خود مقاومت نشان دهد. بی گمان مخالفت حضرت یوسف(ع) در برابر خواسته های زلیخا، از نمونه های بارز و زیبای صبر در برابر معصیت و مخالفت با انجام آن است که در آیات قرآنی آمده است. یعنی وقتی انگیزه های معصیت در انسان پیدا می شود- که غالباً شهوت و غضب است- مقاومت کند.

الگوهای صبر

در قرآن اشخاصی به عنوان اسوه های صبر و شکیبایی معرفی شده اند که از جمله می توان به ادریس(ع)، اسماعیل ذبیح الله(ع)، ایوب(ع)، داود(ع) و ذوالکفل اشاره کرد. هریک از ایشان در مسیر زندگی خویش با آزمون یا مصیبت و یا گرفتاری مواجه شدند که به سبب درپیش گرفتن صبر و شکیبایی به مقام صابران رسیده و حتی ضرب المثل شده اند. خداوند البته در آیات قرآنی همه پیامبران و علمای ربانی را به این صفت بزرگ ستوده است ولی در این میان افراد پیش گفته به عللی به شکل خاص به صبر و شکیبایی توصیف شده و از آنان یاد گردیده است. اگر به مواردی که خداوند درباره ایشان اشاره می کند، خوب دقت شود، به روشنی معلوم می شود که آنان در موردی و یا مواردی صبر ورزیده اند.

استمداد از صبر
دو آیه از قرآن کریم مؤمنان را امر می کند که از «صبر» استمداد جسته و کمک بگیرند:
«واستعینوا بالصبر و الصلاه » از صبر و نماز یاری بجویید (بقره-45) «یا ایهاالذین امنوا استعینوا بالصبر و الصلاه ان الله مع الصابرین» ای مؤمنان! از صبر و نماز یاری بجویید که خدا با صابران است. (بقره- 153)
سؤال اساسی در اینجا این است که چرا باید از صبر استمداد کرد؟ استعانتی که در این دو آیه آمده به معنای طلب کمک است و این کمک خواستن در جایی است که انسان به تنهایی از عهده آن کار برنمی آید. با توجه به اینکه در زندگی با مسئولیت های دشواری روبرو هستیم نیاز به یاری داریم. برهمین اساس، قرآن ما را به دو چیز مهم(صبر و صلوه ) راهنمایی کرده است، اما چرا این دو را با هم بیان کرده است؟

آثار صبر
1- پاداش اخروی «اینان اند که غرفه (های بهشتی) را به خاطر صبری که (در شدائد) ورزیده اند، نصیب می برند و در آنجا با تحیت و سلام رو به رو می شوند. (فرقان 76) «اینان به دلیل صبری که ورزیده اند پاداششان دو برابر داده می شود و بدی را با نیکی دفع کنند و از آنچه روزی شان کردیم انفاق کنند. (قصص 54)

2- امداد غیبی «آری اگر شکیبایی و پارسایی کنید و آنان (دشمنان) شتابان بر سر شما فرود آیند، پروردگارتان شما را با (فرستادن) پنج هزار فرشته نشان گذار یاری می دهد. (ال عمران - 125) بنابر این، صبر و ایستادگی ظاهری در جنگ و نیز تقوا به جهت پشتوانه ای معنوی در جهاد سبب نزول رحمت الهی و امداد غیبی خدا می شود.
4- دستیابی به مقام محسنین «واصبرفان الله لایضیع اجرالمحسنین»شکیبایی پیشه کن که خداوند پاداش نیکوکاران را فرو نمی گذارد. (هود - 115) روشن است که امضا کردن «مقام محسنین» برای صابران از ناحیه خدا اجری بس بزرگ است.

مقام صبر

مقام صبر در رفتار فردی و اجتماعی انسان از چه جایگاهی برخوردار است و چه آثار و برکاتی را در سیر تکاملی انسان به وجود می آورد؟ یکی از مفاهیم عام معنوی و اخلاقی صبر است که دربرگیرنده بسیاری از ویژگی های اخلاقی دیگر نیز می باشد. مقام صبر یکی از کل کمالات انسانی است که در آیات و احادیث به آن اشاره شده است.
مفهوم صبر
از نظر لغوی در فرهنگ الفبایی الرائد، ج2 در بیان معنای صبر آمده است: صبر یصبر صبرا= بر سختی ها تاب آورد و شکیبایی کرد، صبرعن الشی = خود را از آن چیز بازداشت. در توضیح معنای اصطلاحی صبر می توان گفت: «حفظ کردن از آنچه عقل و شرع اقتضا می کند، صبر نامیده می شود.» گستره مفهوم «صبر» بسیار وسیع است، به طوری که بسیاری از مفاهیم اخلاقی را دربرمی گیرد.

جایگاه «صبر» در قرآنآیات قرآن را در زمینه مفهوم صبر به اقسام گوناگونی می توان تقسیم کرد.
ارزش صبردر برخی آیات صبر، خداوند منصب امامت، وعده نیکو و حسنی به بنی اسرائیل و پاداش بی پایان را نتیجه داشتن صبر برشمرده است. «و از ایشان چون شکیبایی ورزیدند پیشوایی برگماشتیم»(سجده-24) «و (بدین گونه) به خاطر صبری که کرده بودند وعده نیکویی پروردگارت در حق بنی اسرائیل تحقق یافت»(اعراف-137)
«همانا پاداش شکیبایان بی حساب و به تمامی آنان داده خواهد شد»(زمر-10) برخی مفسران با تمسک به بعضی از آیات توکل و صبر و مقایسه بین آن دو، اثبات می کنند که ارزش اخلاقی «صبر» در قرآن از «توکل» نیز بیشتر است. در تفسیر کشف الاسرار، ج5 صفحه 247 در مقایسه بین توکل و صبر آمده است:
«رب العالمین متوکلان را می گوید: «ان الله یحب المتوکلین) و صابران را می گوید:ان الله مع الصابرین) و کمال شرف و فضیلت صبر را رب العزه، در قرآن زیادت از هفتاد جای صبر یاد کرده و هر درجه ای که آن نیکوتر و بزرگوارتر با صبر حوالت کرده، درجه ای بزرگوارتر از آن در راه دین نیست و با صبر حوالت کرده است. «وجعلنا منهم ائمه یهدون بامرنا لما صبروا» یکی از آیاتی که دلالت بر ارزش و اهمیت صبر دارد، (آیه 31 سوره محمد) مربوط به «امتحان الهی» است. این آزمایش برای نمایان کردن گوهر صبر در وجود انسان ها است. «ولنبلونکم حتی نعلم المجاهدین منکم و الصابرین و نبلو اخبارکم» و همه گونه می آزماییم شما را تا از میان شما مجاهدان و صابران را معلوم بداریم و احوالتان را بشناسانیم.

صبر، کلید واژه ای در معارف

واژه هایی که در قرآن و روایات زیاد تکرار و روی آن تأکید می شود نسبتاً محدودند. یکی از آن ها واژه «صبر» است که از واژه های کلیدی در معارف اسلامی است. خدای متعال هم مکرر به پیغمبر اکرم نسبت به صبر تأکید می کند و می فرماید: فاصبر کما صبر اولوا العزم من الرسل،1 فاصبر ...،2 و هم در موارد زیادی به عموم مردم با بیانات مختلف سفارش به صبر می کند. در سوره عصر می فرماید: والعصر ان الانسان لفی خسر¤ الا الذین آمنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر. در این سوره، چهار واژه، واژه کلیدی است؛ ایمان، عمل صالح، حق و صبر. روشن است که صبر موضوع مهمی است که در کنار حق، ایمان و عمل صالح ذکر می شود.
صابر منفعل و منظلم نیست
متأسفانه گاهی معانی واژه های قرآنی در عرف ما درست رعایت نمی شود و گویا معنایش تحریف می شود. از جمله همین واژه صبر است که وقتی به کاربردهای آن در آیات و روایات دقت می کنیم می بینیم با آنچه که در ذهن ماست مقداری تفاوت دارد. ما گمان می کنیم صبر یعنی منفعل بودن؛ به تعبیر دیگر یعنی در مقابل پیشامدها عکس العملی نشان ندادن. به کسی می گوییم اهل صبر است که اگر به صورت او سیلی بزنند جوابی ندهد! البته کسی که در برابر مصیبت خیلی جزع و فزع نمی کند، اهل صبر است و این یکی از مصادیق درست صبر است؛ ولی کاربرد صبر خیلی وسیع تر از این و معنای آن پربارتر و غنی تر از این است.
صبر به معنی انظلام و ظلم پذیری نیست. اسلام دوست ندارد که انسان در برابر ظلم منفعل باشد و زود تسلیم شود. در روایتی با سندهای متعدد آمده است: «من قتل دون مظلمته. فهو شهید؛3 اگر به کسی ظلم شود و در مقام دفاع از خودش و رفع ظلم برآمده، در این راه کشته شد، حکم شهید را دارد.» اسلام دوست ندارد که مسلمان انسانی پست، زبون و منفعل باشد؛ بلکه می خواهد مسلمان در برابر ظلم مقاومت کند و حتی اگر به قیمت کشته شدن هم باشد حقش را بگیرد؛ اما بالاتر از این، دفاع از اسلام، جامعه اسلامی و ارزش های اسلامی است. این تکلیف خیلی بالاتر و مهم تر است.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 2 اردیبهشت 1393
دوشنبه 16 مرداد 1396 03:44
Hello, I read your blog like every week. Your story-telling style is awesome, keep up the good work!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی